Terug naar hoofdinhoud

De nieuwe Aanbestedingsverordening. Wat staat ons te wachten?

De nieuwe Aanbestedingsverordening. Wat staat ons te wachten?

De Europese Commissie publiceerde op 9 september 2026 een voorstel voor een Aanbestedingsverordening die de huidige aanbestedingsrichtlijnen (algemene richtlijn, richtlijn speciale-sectoren en concessierichtlijn) zou moeten vervangen. Het Europese Parlement en de EU-lidstaten mogen zich hier nu over uitlaten. Dit kan leiden tot (forse) wijzigingen. Het eindresultaat wordt niet eerder dan eind 2027 verwacht.

Welke veranderingen staan ons (waarschijnlijk) te wachten?

Aanbestedingsprocedures

  1. De huidige procedures worden vervangen door drie procedures: openbaar, dynamisch, innovatie:
    1. Openbare procedure: ondernemers dienen direct (eerste) inschrijving in
    2. Dynamische procedure: ondernemers melden zich doorlopend aan, en worden later uitgenodigd om in te schrijven of te onderhandelen voor individuele aanbestedingsmogelijkheden die zich tijdens de looptijd van de procedure voordoen. Selectie bij te groot aantal geïnteresseerden:
      • Indien geen geschiktheidseisen: op basis van willekeurige, niet-discriminerende algoritmische selectie;
      • Indien wel geschiktheidseisen: op basis van objectieve, niet-discriminerende criteria die zijn vermeld in de aankondiging.
    3. Innovatieprocedure: voor de ontwikkeling en verwerving van innovatieve oplossingen, bestaande uit verschillende fasen: marktconsultatie, selectie van oplossingsvoorstellen, test en validatie, beoordelen van de voorstellen en gunning (= commerciële aankoop van de oplossing van de winnende ondernemer)
  2. Optie bij elke procedure: geschiktheidseisen
  3. Optie bij elke procedure: onderhandelingen m.b.t. niet-essentiële kenmerken van de aan te kopen werken, diensten en leveringen. De aanbesteder moet duidelijk alle niet-onderhandelbare elementen aangeven (= essentiële voorwaarden van de opdracht).
  4. Documentatieplicht m.b.t. procedure: gekoppeld aan verplicht systeem: NPPDS, de nationale aanbestedingsdataruimte.

Uitzondering aanbestedingsplicht

  1. Dwingende spoed: koppeling aan formele EU-noodmechanismen
  2. Onderzoeks- en ontwikkelingsdiensten (fundamenteel onderzoek, industrieel onderzoek en experimentele ontwikkeling tot en met originele ontwikkeling): er komt een Europese innovatieverordening met een specifieke aanbestedingsregeling, waarbij het voorwerp van de opdracht niet de aankoop van de uiteindelijke oplossing is, maar van onderzoeks- en ontwikkelingsdiensten. Dit ziet ook op precommerciële aanbesteding.
  3. Diensten die verband houden met voedseldistributie (zoals kantinediensten, cateringdiensten, schoolmaaltijddiensten, restaurantdiensten en maaltijdbezorgdiensten)

Combinatievorming / Onderaanneming

  1. In geval van ‘kritieke taken’ mogen hogere geschiktheidseisen worden gesteld aan combinaties, dan aan enkelvoudige inschrijvers
  2. Expliciet verbod op volledige onderaanneming (ook in de keten)
  3. Inschrijvers moeten elk voorgenomen aandeel onderaanneming en elke voorgenomen onderaannemer vermelden
  4. Verplichte transparantie bij Europese preferentie/veiligheidsmaatregelen
  5. Regeling m.b.t. doorbetaling

Uitsluitingsgronden

  1. Dwingende uitsluitingsgronden: lijst delicten uitgebreid met illegale tewerkstelling van derdelanders, milieudelicten, schending Europese sancties en fraude met girale betaalmiddelen
  2. Dwingende uitsluitingsgronden: geen mogelijkheid tot zelfreiniging
  3. Facultatieve uitsluitingsgronden: aangescherpte zelfreinigingsprocedure

Geschiktheidseisen

  1. Ervaringseis mag wel, maar ervaring met eerdere overheidsopdrachten is expliciet verboden (tenzij gerechtvaardigd gelet op de complexiteit of aard van de opdracht)
  2. Omzeteis gemaximeerd op 50%

Uniform Europees Aanbestedingsdocument

  1. Centrale elektronische verificatiedienst gekoppeld aan European Business Wallet in plaats van UEA. Deze ziet op: afwezigheid van uitsluitingsgronden, voldoen aan geschiktheidseisen, en de vervulling van oorsprongsgerelateerde eisen.
  2. Lidstaten moeten databanken (strafregister, belastingdienst etc.) koppelen aan dit digitale systeem

Gunningscriteria

  1. In beginsel gunning op basis beste prijs-kwaliteitverhouding, waarbij minimaal 50% kwaliteit bij arbeidsintensieve opdrachten (die 50% moet significante sociale overwegingen omvatten) en 30% voor overige opdrachten
  2. Inschrijvingen met onverklaarbare abnormaal lage prijzen moeten worden afgewezen

Specificaties / Opdracht

  1. CPV-verordening wordt geactualiseerd
  2. Functionele eisen, tenzij
  3. Als ecolabel wordt verlangd, dan moet dit EU-Ecolabel zijn (mits beschikbaar)
  4. IE-rechten expliciet specificeren

Raamovereenkomst

  1. Maximum duur: 3 jaar bij één opdrachtnemer, 5 jaar bij meerdere opdrachtnemers
  2. Looptijd nadere opdrachten na ommekomst looptijd raamovereenkomst: niet langer dan 50% van de looptijd raamovereenkomst.

Concessie

  1. Verplichte voorafgaande gestructureerde risicobeoordeling
  2. Expliciete regeling risicodragendheid (en aanpassing definitie concessie), zodat dit in overeenstemming is met de jurisprudentie van het Hof van Justitie.

Prioriteiten Europese Unie neergelegd in bepalingen

  1. Concurrentievermogen:
    • mogelijkheid tot het weren (uitsluiten) van inschrijvers of producten/diensten/werken uit landen buiten de EU, GPA en bi- of unilaterale handelsovereenkomst met de EU. Dit worden zogenaamde niet-gedekte ondernemers of niet-gedekte goederen, diensten, werken genoemd. De Europese Commissie ontwikkelt een instrument Access2Markets om te bepalen wie wel/niet gedekt is;
    • mogelijkheid tot beperken: maximum aandeel in combinatie of product;
    • mogelijkheid tot discrimineren: puntenaftrek op prijs, puntenbijtelling (hoger percentage) gedekte inschrijvingen
  2. Innovatie: Werken > € 25 miljoen: BIM gebruiken
  3. Groen: bepalingen m.b.t. groen aanbesteden, circulaire economie, hulpbronnen efficiëntie, energie-efficiëntie, voedselinkoop, groene eisen voor bepaalde producten (batterijen, bouwproducten, kritieke grondstoffen, textiel)
  4. Sociaal: bepalingen m.b.t. sociaal verantwoord aanbesteden en verplichte toegankelijkheidseisen
  5. Veiligheid: bepalingen m.b.t. veiligheid bij aanbesteden en veiligheid tijdens uitvoering (rekening houden met bijvoorbeeld cyberbeveiligingsrisico’s)
  6. Veerkracht en leveringszekerheid: bepalingen m.b.t. de toeleveringsketen en voorraadverplichtingen
  7. Integriteit: verplicht gebruik data-analysetools (zoals Arachne+) en elektronische integriteitsverklaring bij hoog risico

Herstel gebrek

  1. Expliciete regeling in overeenstemming met jurisprudentie HvJ (bijv. Manova-arrest)

Wijziging overeenkomst

  1. Herzieningsclausule: uitgebreidere expliciete regeling (bijvoorbeeld clausule die ziet op aanpassing inkomsten in geval van variaties die verband houden met vraag- of gebruiksniveaus)
  2. Niet-wezenlijke wijziging: 15% (alle type opdrachten i.p.v. onderscheid tussen werken en leveringen/diensten; mag ook > Europese drempel zijn)
  3. Wezenlijke wijzigingen die zijn toegestaan: < 50% waarde transparantieplicht achteraf, > 50% waarde transparantieplicht vooraf.

Wat verandert niet

  1. De aanbestedingsbeginselen: transparantie, gelijke behandeling en proportionaliteit
  2. De Europese drempelwaarden: blijven gekoppeld aan SDR (en dus gelijk)
  3. De regels voor quasi-inbesteding en publiek-publieke samenwerking.

Gevolgen voor de Aanbestedingswet 2012

  1. Nadat de Aanbestedingsverordening (na eventuele wijzigingen) definitief is geworden (naar verwachting niet eerder dan eind 2027) treedt deze 2 jaar later in werking (dus naar verwachting niet eerder dan eind 2029).
  2. De Aanbestedingsverordening heeft dan rechtstreekse werking en vervangt de Aanbestedingswet 2012 (m.u.v. in de Aanbestedingswet 2012 opgenomen nationale bepalingen).