Go To Top
Direct naar nieuwsberichten over:

Mededinging

ACM presenteert agenda 2018/2019

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) zal in 2018 en 2019 haar aandacht speciaal richten op de prijzen van geneesmiddelen, de concurrentie in de havensector, de digitale economie en de vergroening in de energiemarkt. De ACM nodigt iedereen uit om mee te denken en kennis en ervaring op deze gebieden met de ACM te delen. De reactietermijn sluit op 27 februari.

Prijzen van geneesmiddelen
Concurrentie in de farmaceutische sector draagt bij aan innovatie en de betaalbaarheid van medicijnen. De ACM ziet erop toe dat fabrikanten van geneesmiddelen zich houden aan de mededingingsregels. Kartels, misbruik van marktmacht of strategieën die erop gericht zijn om concurrentie uit te sluiten of toetreding te belemmeren worden aangepakt, aldus de ACM. Daarnaast maakt de ACM ziekenhuizen, zorgverzekeraars en andere partijen duidelijk hoe zij hun krachten kunnen bundelen bij de inkoop van dure geneesmiddelen. Dat is volgens de ACM één van de mogelijkheden om niet alleen geneesmiddelen, maar ook het totale pakket aan zorg betaalbaar en toegankelijk te houden. Tegelijkertijd wil de ACM innovatie in de farmaceutische sector, waaronder de ontwikkeling van nieuwe medicijnen, behouden en stimuleren.
De ACM geeft aan samen te werken met andere toezichthouders in de zorgsector zoals de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en met de collega-toezichthouders in het buitenland.

Concurrentie in de havens
De ACM heeft al langer speciale aandacht voor de havensector. De komende tijd gaat de ACM door met het verder versterken van de kennis, bewustwording en naleving van de mededingingsregels bij havenondernemers. Bedrijven in de haven werken veel samen, maar die samenwerking kan ook te ver gaan, bijvoorbeeld als bedrijven afspraken te maken over prijzen aan klanten of door de markt samen te verdelen, aldus de ACM. Uit onderzoek van de VU uitgevoerd in 2016 in opdracht van de ACM bleek dat bedrijven in de havensector onvoldoende op de hoogte zijn van de basisregels voor eerlijke concurrentie. Naast het opsporen van bedrijven die de regels overtreden, zet de ACM daarom in op kennisverhoging. In de afgelopen periode heeft de ACM diverse havenseminars bijgewoond en (mede) georganiseerd met als doel om de dialoog aan te gaan met de havensector.

De ACM geeft aan dat bedrijven zich kunnen melden bij de ACM voor informeel advies in geval van onduidelijkheden over de toepassing van concurrentieregels. Wij raden ten zeerste af om dat zonder gedegen kennis van de mededingingsregels te doen. De ACM speurt namelijk ook naar overtredingen van de mededingingsregels en de boeterisico’s kunnen zeer groot zijn. Maasdam Broers Fischer advocaten staat u graag bij indien u vragen heeft over de toepassing van de concurrentieregels. Indien nodig kunnen wij namens u in contact treden met de ACM.

Met vertrouwen online
In de snel groeiende digitale economie wil de ACM met haar toezicht ervoor zorgen dat consumenten met vertrouwen producten en diensten online kunnen blijven aanschaffen. De ACM vindt het belangrijk dat er een goed en open internet beschikbaar is voor bedrijven en consumenten. En ook dat ondernemers kunnen innoveren, maar zich tegelijkertijd aan de regels blijven houden. De ACM zegt zich onder meer te richten op mogelijk misbruik machtspositie door grote technologiebedrijven. Daarbij geeft de ACM aan samen te werken met collega-toezichthouders in het buitenland en de Europese Commissie. Ook werkt de ACM samen met de Autoriteit Persoonsgegevens.

Goed omschakelen op groen
In de energiemarkt wil de ACM de overstap naar duurzame energie efficiënt laten verlopen, zodat de energietransitie niet duurder wordt dan nodig is. Goed werkende markten zijn daarin onmisbaar, aldus de ACM. Bij de omschakeling mag de betrouwbaarheid niet in het geding komen en de consument moet goed geïnformeerde en bewuste keuzes kunnen maken, zo laat de ACM weten.


Aanbesteding

Europese drempelwaarden 2018-2019

Per 1 januari 2018 gelden de volgende Europese drempelwaarden. Deze gelden tot 1 januari 2020.

Drempels vanaf 1 januari 2018 (ex BTW)


Centrale overheid/
Decentrale overheid       

Speciale-sector bedrijven
 

 
Werken

€ 5.548.000

€ 5.548.000

Leveringen 


€ 144.000 /
 € 221.000

€ 443.000


Diensten 


€ 144.000 / 
€ 221.000

€ 443.000


Sociale en andere specifieke diensten

€ 750.000

€ 1.000.000

Concessieovereenkomsten 

€ 5.548.000

€ 5.548.000

Prijsvragen


€ 144.000 / 
€ 221.000



Voor meer dan 50% door aanbestedende
diensten gesubsidieerde werken

€ 5.548.000

 
Voor meer dan 50% door aanbestedende diensten
gesubsidieerde diensten die verband houden met werken
      
€ 221.000

 


De bedragen zijn exclusief BTW. Zie de verordeningen van de Europese Commissie.

Oprichting eigen schoonmaakbedrijf niet onrechtmatig

In de afgelopen jaren heeft het Rijk overeenkomsten met private schoonmaakbedrijven gesloten betreffende de schoonmaak van overheidsgebouwen. Het Rijk heeft evenwel in 2013 besloten om een eigen Rijksschoonmaakorganisatie (de RSO) op te richten. Op 1 januari 2016 is RSO van start gegaan. Verschillende ministeries en rijksoverheidsinstellingen hebben hun schoonmaakwerkzaamheden inmiddels bij de RSO ondergebracht. De private schoonmaakbedrijven zijn het hier niet mee eens en zijn een bodemprocedure gestart.

Uit het vonnis van de rechtbank Den Haag blijkt het volgende:
  1. Er is sprake van strijd met het aanbestedingsrecht als de ene aanbestedende dienst aan de andere aanbestedende dienst een overheidsopdracht verleent, en geen sprake is van een uitzondering op het aanbestedingsrecht (zoals de quasi-inbestedingsuitzondering). De RSO, de ministeries en overige door de RSO te bedienen rijksoverheidsinstellingen vallen alle onder de rechtspersoon ‘Staat der Nederlanden’. Zij hebben geen afzonderlijke rechtspersoonlijkheid. Dit betekent dat zij ook niet zijn aan te merken als zelfstandige aanbestedende diensten. Er is dus geen sprake van strijd met het aanbestedingsrecht.
  2. Staatssteun kan alleen worden verleend aan een onderneming. De RSO verricht enkel schoonmaakwerkzaamheden ten behoeve van de Staat, en biedt dus geen diensten aan op een markt. Dit betekent dat de RSO niet is aan te merken als onderneming. Er is dus geen sprake van strijd met het staatssteunrecht.
  3. De Staat is in beginsel vrij te beslissen of zij diensten zelf verricht of uitbesteedt. Zie ook het Remondis-arrest  en een recent vonnis van de Voorzieningenrechter van de Rechtbank Rotterdam. De gevolgen van het ‘zelf doen’ zijn in dit geval niet onevenredig te noemen. Ook een beroep van de schoonmaakbedrijven op het vertrouwensbeginsel wordt verworpen. Er is dus geen sprake van strijd met de maatschappelijke zorgvuldigheidsnorm en de algemene beginselen van behoorlijk bestuur.


Meerdere malen inschrijven als concern

In onze nieuwsbrief van 17 november 2016 gingen wij in op de (on)mogelijkheden om meerdere malen als concern in te schrijven zonder het risico te lopen uitgesloten te worden. Uitsluiting is verboden als beide/alle inschrijvende concernmaatschappijen kunnen aantonen dat hun inschrijving onafhankelijk van elkaar tot stand is gekomen. In de betreffende nieuwsbrief zetten wij uiteen hoe dit aangetoond kan worden.

Wij gaven aan dat uit eerdere nationale jurisprudentie bleek dat van onafhankelijkheid geen sprake is als zich één van de volgende omstandigheden voordoet: (i) Eén of meer personen zitten in beide rechtspersonen in de directie of het bestuur, en (ii) een rechtspersoon doet in zijn inschrijving een beroep op de technische bekwaamheden van de andere rechtspersoon die eveneens inschrijft.

Deze jurisprudentie is achterhaald. Op 8 februari 2018 wees het Hof van Justitie arrest in de Lloyd’s of London zaak Twee bij Lloyd’s aangesloten syndicaten hebben ieder afzonderlijk een inschrijving opgesteld. Deze zijn vervolgens beiden getekend door dezelfde persoon (die als enige bevoegd is om dergelijke inschrijvingen te tekenen). Het Hof van Justitie oordeelde dat het enkele feit dat inschrijvingen door dezelfde persoon zijn ondertekend niet rechtvaardigt dat die offertes automatisch moeten worden uitgesloten.

Een aanbestedende dienst is ook in dat geval op grond van het evenredigheidsbeginsel verplicht om te onderzoeken of sprake is van concrete beïnvloeding van de inschrijvingen (en dus of daadwerkelijk sprake is van collusie). De aanbestedende dienst moet de inschrijvers in de gelegenheid stellen om aan te tonen dat zij hun respectieve inschrijvingen volledig los van elkaar hebben opgesteld.

Verbod om meerdere malen in te schrijven als onderneming ziet niet op onderaannemerschap

In de meeste aanbestedingen staat een bepaling in de volgende trant: “Een onderneming mag maar éénmaal een inschrijving indienen: zelfstandig of als lid van een combinatie.”

Een onderneming die zowel zelfstandig of als lid van een combinatie wenst in te schrijven, mag daarnaast in beginsel ook als onderaannemer deelnemen aan de aanbesteding. Dit blijkt uit een recent vonnis van de Voorzieningenrechter van de Rechtbank Oost-Brabant.  

Er is één uitzondering: er is sprake van collusie (d.w.z. de inschrijvingen zijn niet onafhankelijk van elkaar tot stand gekomen). In dat geval is sprake van de uitsluitingsgrond ex artikel 2.87 lid 1 sub d Aanbestedingswet 2012.

Het is een aanbestedende dienst niet toegestaan om het voornoemde gebod (in feite verbod op meerdere malen inschrijven) uit te laten strekken tot ‘of als onderaannemer’ of ‘of vanuit een holding/concern’. Immers, inschrijvers moeten altijd de mogelijkheid krijgen om aan te tonen dat de respectieve inschrijvingen onafhankelijk van elkaar tot stand zijn gekomen.

Wie te kiezen voor een meervoudig onderhandse aanbesteding?

Artikel 1.4 van de Aanbestedingswet 2012 vereist dat een aanbestedende dienst moet kunnen motiveren:
  1. Waarom hij voor de onderhavige opdracht heeft gekozen voor een meervoudig onderhandse aanbesteding.
  2. Dat hij de tot inschrijving uitgenodigde ondernemers heeft geselecteerd op basis van objectieve criteria.
De keuze voor de te volgen procedure kan worden gemotiveerd onder verwijzing naar (i) het gemeentelijk inkoop- en aanbestedingsbeleid, of bij gebreke daarvan (ii) de Gids Proportionaliteit. Afwijking hiervan is mogelijk, mits hier objectieve redenen aan ten grondslag liggen.

Objectieve criteria voor wie uit te nodigen zijn volgens de wetsgeschiedenis:
  • ervaring in de desbetreffende sector,
  • omvang en infrastructuur van de onderneming en
  • technische en professionele vaardigheden.
Uit een recent gepubliceerd vonnis van de Voorzieningenrechter van de Rechtbank Zeeland-West-Brabant blijkt dat ook de volgende elementen gelden als objectieve criteria:
  • ondernemers die al eerder (op hetzelfde project) voor de aanbestedende dienst hebben gewerkt, en
  • bekendheid van de gemeente met ervaring en referenties van de ondernemingen.

Productie en levering elektriciteit valt niet onder deel 3 Aanbestedingswet 2012

Op 12 december 2017 heeft de Europese Commissie besloten dat de productie en groothandelslevering van elektriciteit in Nederland is vrijgesteld van de toepassing van Richtlijn Speciale Sectoren. Gelet op artikel 3.21 Aanbestedingswet 2012 is deel 3 dus niet (meer) van toepassing op opdrachten die met het oog op deze activiteiten worden geplaatst. Zie het uitvoeringsbesluit van de Europese Commissie.

E-factureren verplicht per 18 april 2019

Per 18 april 2019 moeten aanbestedende diensten en speciale-sectorbedrijven voor overeenkomsten waarop de aanbestedingsrichtlijnen of concessierichtlijn van toepassing zijn elektronische facturen (e-facturen) kunnen ontvangen en verwerken die aan de Europese norm en lijst met syntaxen voldoen. De wet tot wijziging van de Aanbestedingswet 2012 in verband met de implementatie van richtlijn 2014/55/EU is op 12 januari 2018 in het Staatsblad gepubliceerd.


Staatssteun

Wet terugvordering staatssteun

Op 1 februari 2018 is het Wetsvoorstel terugvordering staatssteun aangenomen door de Tweede Kamer. Met deze wet heeft de (decentrale) overheid de bevoegdheid én de verplichting om staatssteun die zij onrechtmatig heeft verleend aan een onderneming terug te vorderen als de Europese Commissie dit vereist.
Deze verplichting tot terugvordering rust al op de overheid, maar er was nog geen sluitende regelgeving op grond waarvan de overheid deze bevoegdheid ook had. Deze wet voorziet hierin.
Fiscale staatssteun is van de wet uitgezonderd. Deze steun kan reeds teruggevorderd worden met behulp van de Algemene wet inzake rijksbelastingen en de Invorderingswet 1990.
Het wetsvoorstel kan pas in werking treden als het ook nog door Eerste Kamer is aangenomen.

Commissie keurt invoering van verhandelbare fosfaatrechten voor melkvee in Nederland goed

De Europese Commissie heeft bij besluit van 19 december 2017 onder zaaknummer SA.46349 een stelsel van verhandelbare fosfaatrechten voor melkvee in Nederland goedgekeurd. De maatregel moet de waterkwaliteit in Nederland verbeteren door de fosfaatproductie uit mest van melkvee te verminderen en een omschakeling naar grondgebonden landbouw te bevorderen. Gezien de hoge melkveedichtheid in Nederland vormt fosfaat in mest van melkvee een aanzienlijk milieuprobleem omdat het grond- en oppervlaktewater kan verontreinigen.
Om de fosfaatproductie uit mest van melkvee in Nederland te beperken en grondgebonden landbouw in de melkveesector aan te moedigen en zo de waterkwaliteit te verbeteren, hebben de Nederlandse autoriteiten aan een stelsel van verhandelbare fosfaatrechten voor melkvee gewerkt dat in werking is getreden op 1 januari 2018. Vanaf dan krijgen melkveebedrijven gratis fosfaatrechten toegekend en mogen ze niet meer fosfaat uit mest van melkvee produceren dan overeenkomt met hun fosfaatrechten. Aan het eind van het kalenderjaar zullen melkveebedrijven moeten aantonen dat ze voldoende fosfaatrechten hebben om de fosfaatproductie van hun melkvee te verantwoorden. Melkveebedrijven, inclusief nieuwkomers, kunnen fosfaatrechten op de markt aankopen, aangezien fosfaatrechten kunnen worden verhandeld.Bij elke transactie wordt 10% van de verhandelde rechten ingehouden en in een zogeheten fosfaatbank ondergebracht. Die bank moet de ontwikkeling naar een meer grondgebonden melkveehouderij aanmoedigen door tijdelijke niet-verhandelbare rechten te verlenen aan zogeheten "grondgebonden landbouwbedrijven", dat zijn bedrijven die alle fosfaat uit hun mestproductie op hun eigen grond kunnen absorberen.

Volgens de Commissie vormt de maatregel steun in de zin van artikel 107, lid 1, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie. Aangezien met de maatregel een duidelijke milieudoelstelling wordt nagestreefd, heeft de Commissie deze getoetst aan de EU-richtsnoeren inzake staatssteun ten behoeve van milieubescherming en energie 2014-2020 en heeft de Commissie vastgesteld dat met het stelsel, conform de richtsnoeren, milieudoelstellingen worden nagestreefd die verder gaan dan de milieunormen waaraan bedrijven op grond van de EU-wetgeving moeten voldoen. Op basis van de nagestreefde milieudoelstellingen heeft de Commissie geconcludeerd dat het stelsel strookt met de EU-regels voor staatssteun op milieugebied. 


Kennis delen

Inhouse cursus Mededinging, Aanbesteding en Staatssteun op maat

Maasdam Broers Fischer advocaten verzorgt op maat gesneden en praktijkgerichte, inhouse (compliance)trainingen en workshops. Maasdam Broers Fischer advocaten voert tevens audits uit ter waarborging van de mededingingsregels binnen uw organisatie. Indien u dit wenst, kunnen wij een scan uitvoeren op de aanbestedingsdocumenten op aanbestedingsrechtelijke onrechtmatigheden, onregelmatigheden en onduidelijkheden.

Lezingen

  • 14 maart 2018: VU Law, Masterclass grenslijnen inbesteden/uitbesteden, samen met Willem A. Janssen (Anne)
  • 20 maart 2018: Academie voor de Rechtspraktijk, college ‘aanbestedingsprocedures’ (Anne)
  • 21 maart 2018: VU Law Aanbestedingsrecht voor inkopers, college ‘opdrachten’ (Anke)
  • 22 maart 2018: VU Law Aanbestedingsrecht voor juristen, college ‘opdrachten’ (Anke)
  • 22 maart 2018: ERA, Annual Conference on European Public Procurement Law, Trier, Key developments in national public procurement jurisprudence (Anne)
  • 1 juni 2018: Sdu Jaarcongres Aanbestedingsrecht (Anke en Anne)
  • 14 juni 2018: VU Law Aanbestedingsrecht voor juristen, college staatssteun en mededinging (Yvonne)

Publicaties

Lees de tot heden verschenen artikelen integraal op deze website.

Meer informatie

Anke Stellingwerff Beintema: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.06 - 532 406 76
Anne Fischer-Braams: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken., 06 – 532 431 68
Pascal Broers: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken., 06 - 182 456 98
Yvonne Maasdam: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken., 06 - 245 949 27

Colofon

Uitgave: één keer per twee maanden
Kosten: geen
Aanmelden: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. o.v.v. naam, functie en contactgegevens of online.
Volg ons voor actuele informatie ook op Twitter: twitter.com/mbfadvocaten

Hoewel deze publicatie met grote zorgvuldigheid is samengesteld, aanvaarden Maasdam Broers Fischer advocaten en alle andere entiteiten, samenwerkingsverbanden, personen en praktijken die handelen onder de naam 'Maasdam Broers Fischer advocaten', geen enkele aansprakelijkheid voor de gevolgen van het gebruik van de informatie uit deze uitgave zonder hun medewerking. De aangeboden informatie is bedoeld ter algemene informatie en kan niet worden beschouwd als advies.

Naar overzicht digitale nieuwsbrieven

Inschrijven nieuwsbrief

captcha